Puristen van eigen bodem: de BTL

De Bond Tegen Leenwoorden (BTL) pleit voor een grote schoonmaak binnen de Nederlandse taal. Zij streeft naar het gebruik van een leenwoordvrij Nederlands en probeert dat te bereiken met het hergebruiken van in onbruik geraakte woordstammen uit het Middelnederlands (weeg voor “muur” (vgl. Noo. vegg en Lat. murus)), het raadplegen van oplossingen uit het Afrikaans (muziekmaat voor “walkman”) en het eigenhandig creëren van neologismen (lichtbeeldmaker voor “fotograaf”). Sommige oplossingen zijn aardig, maar de meeste zullen hun weg niet vinden in het hedendaagse Nederlands.

Trouw-columnist Jaap de Berg schreef er 31-1-04 het volgende over: “Als taalspelletje voor neerlandici heeft dit gefröbel enige amusementswaarde. Maar de gedachte dat het Nederlands aan een grote Germaanse schoonmaakbeurt toe is, getuigt van wat de BTL onredevolgende vreemdvrees noemt en ik irrationele xenofobie.”

De BTL zelf vindt dat Nederlands wel degelijk toe is aan die schoonmaakbeurt, alhoewel zij zichzelf wel nuanceert: “We hebben niet de vrome hoop dat er mensen zijn die deze woorden gaan gebruiken – zij zullen immers niet worden begrepen – maar toch nemen we ze op in onze woordenlijst. Niet alleen voldoen ze aan de maatstaven (het zijn goede Nederlandse woorden die als vervanging van een leenwoord dienst kunnen doen), ook tonen ze aan dat de bewering dat een groot gedeelte van de leenwoorden onvertaalbaar is, overtrokken is. Bovendien willen we ermee aantonen dat het gevaarlijk kan zijn wanneer een bepaalde taal – in het voorbeeld het Latijn en tegenwoordig het Engels – een te hoog aanzien krijgt. In dat geval blijven zelfs de kortste en bondigste woorden van een taal blijkbaar niet gespaard van de onstuitbare ontleningsdrang en dit vormt een ernstige bedreiging voor de eigenheid van de woordenschat. Waren het in de middeleeuwen de woorden ‘varuw’, ‘weeg’ en ‘gadem’ die het veld moesten ruimen ten gunste van hun Latijnse tegenhangers color, murus en camera, tegenwoordig worden woorden als ‘winkel’ en ‘kind’ bedreigd door het Engels, getuige een vaak gehoorde uitspraak als „we gaan shoppen met de kids”. Op dit gevaar willen we mensen aandachtig maken.”

bron: Trouw 31 januari 2004 (31 maart 2004, TH)
links: http://www.geocities.com/SoHo/Den/7522/Links.html
        http://www.dit.is/taalverrijking